Ketçabın İçinde Şeker Var mı? Yine mi O Soruyu Sormak Zorundayım?
İzmir’de bir kafede otururken, yanında yediğim patatesleri dipsiz bırakıp, ketçap şişesinin üstündeki etiketlere göz atmam bir oldu. “Ketçabın içinde şeker var mı?” sorusu birden kafamı meşgul etmeye başladı. Ciddiyim, bu soruyu yıllardır soruyorum, ama cevabını tam olarak öğrenemedim. Kimse de bana doğru düzgün cevap vermiyor. “Ne var, ne olacak?” diyorlar. Ama ben bir düşünürüm, bu kadar da basit olamaz.
Bunlar sıradan, günlük olaylar gibi gözükebilir ama içten içe her şeyin altında bir şeyler yatan bir insanım, ve bu tür şeyler kafamı kurcalıyor. Şimdi ketçap, herkesin severek yediği, hatta bazen tavuk yerine ketçaplı patatesin daha lezzetli olduğu bir şey, değil mi? Ama hep bir soru var: İçinde şeker var mı? Ya da başka şeyler?
“Ketçap, Şeker, ve Benim Kafamda Çığ Gibi Büyüyen Sorular”
Bazen böyle sorular kafama girdiğinde, sabahları uykumdan uyanmak bile daha zor hale geliyor. Ketçabın içinde şeker olup olmadığıyla ilgili bir sohbet, ciddi bir sosyal sorumluluk misyonuna dönüşebiliyor. Arkadaşım Mert’le bir akşam yemeğinde, patatesleri bir arada yerken, “Abi ketçap şekerli mi ya?” diye sormuştum.
Mert: “Ya bu kadar dert ediyorsan, yemek yerine bira içsek mi?”
Ben: “Bira da şekerli mi acaba?”
Mert: bana boş boş bakarak “Sen ne yapıyorsun? Bu kadar takılma ya!”
Ama o kadar kolay mı? Değil! Ne zaman ketçapla patates yesem, iç sesim “şeker var mı?” diye sorar. Şimdi aklınızda “Ketçapın içinde şeker var mı?” sorusu varsa, bakın, bu konuda birkaç önemli noktayı açalım.
Ketçapta Şeker Var mı? Gerçekten?
İlk önce teorik açıdan bir bakalım: Ketçap, domates, sirke, tuz, baharatlar ve… evet, maalesef, genellikle şeker içerir. Ama neden? Basit bir neden: Şeker, tatlılık katar ve aynı zamanda asidik sirkeyi dengeler. O yüzden şeker aslında bazı ketçapların tadını bu kadar kıvamlı ve “yemelik” hale getiren bir unsur.
Peki ya gerçekten ketçap yiyenlerin hepsi şekerli tatları sever mi? Tabii ki hayır. Kimisi sade ketçap ister, kimisi tatlı mı tatlı. Kimi de ben gibi, her yediği şeyde ‘şeker var mı’ sorusunun cevabını arayan bir grup insanla aynı kaderi paylaşır. Mesela, bu sabah bir arkadaşım bana dedi ki: “Kardeşim, zaten ketçabın içinde şekerin olduğu, patatesin en güzel hali!” Cidden, durduğum noktada bir an düşündüm: Patatesin en güzel hali ne? Şekersiz, sade bir ketçapla mı? Yoksa biraz şekerli, tatlı mı? Düşündükçe, gülümsedim.
Ketçap, Şeker, ve Sosyal Sorumluluk
Bence en zor soru şu: Şekerli bir ketçap, toplumun genel sağlığını etkileyebilir mi? Hepimiz tatlı yemeği severiz, bu bir gerçek. Ama günün sonunda, hayatın her noktasındaki seçimler, küçük detaylar insanları daha sağlıklı ya da daha sağlıksız kılabiliyor. Düşünsene, senin bu ketçapını yiyen bir çocuk, fazla şekerle büyürse ne olacak? Zaten okulda yeterince yeterlilik stresiyle boğuşuyor, bir de ketçapla ilgilenmesin, değil mi?
Bir yandan, şekerin ketçaba ne kadar katkı sağladığını düşünürken, bir yandan da diyorum ki: “Bir ketçap şişesinin ne zararı olabilir ki?” Ama işte, bu soru kafamda büyüdü, büyüdü… Kendi içimde bir “şekerli ketçap filozofuna” dönüşmeye başladım. Şekeri ne kadar azaltmalıyız? Yoksa zaten hayatımıza tatlılık katan tek şey ketçap mı?
Ketçap ve Toplum: Nerede Bir Ketçap, Orada Bir İnsanlık Dersi
Şimdi, biraz daha mizahi bir açıdan bakalım. Günlük yaşamın içinde aslında ketçap, bazen çok da komik bir yere oturuyor. Mesela, sen yemek yerken, birisi sana diyor ki, “Abi ketçabın içinde şeker var mı?” ve sen öylece boş boş bakıyorsun. Aslında bu soruyu sorduktan sonra hiç kimse birbirine cevap veremiyor ve ortamda bir boşluk oluşuyor. Bir an herkesin kafasında aynı soru: Ketçap şekerli mi? “Yok ya, bu kadar da takma, kafayı yemişsin,” diyor bir arkadaş. Diğerleri “Yok ya, ben de öyle takılmıyorum,” derken, ben zaten şekerli bir ketçap şişesinin ne kadar gizli bir anlam taşıdığını düşünüyordum. “Neden kimse ciddi bir şekilde bu soruya cevap vermiyor?” diye içimden geçiriyorum.
Oysa ki, günümüzde her şeyin etiketinin arkasında daha derin anlamlar var. Şekerli ketçap, o anki toplum yapımızı da yansıtıyor gibi. Sadece yediğimiz değil, seçtiğimiz her şey, nerede yaşadığımız, nasıl düşündüğümüz…
Sonuç Olarak
Ketçapın içinde şeker var mı? Cevap kısa ve öz: Evet, genellikle var. Ama bu basit bir “evet”in ötesinde, kendi yaşamımıza, toplumumuza, hatta sağlığımıza dair başka anlamlar taşıyor. Kimisi için, bir patatesin lezzetini artıran bir şeyken, kimisi için fazla tatlı.
Ketçap, aslında toplumdaki bir şeyi daha gösteriyor: Kim neyi ne kadar ciddiye alır? İşte bu soruyla, ben her yediğim ketçapta, her yudumda bir sosyal sorumluluk taşımaya başladım. Kimbilir, belki bir gün şekerli ketçap yediğimizde, aslında bu soruyu hep birlikte daha ciddi şekilde sorgularız.