Okuyucularımıza “İnsanın aklî nerededir” konusunda faydalı bilgiler sunmaya çalıştık. Tanriverdimobilya ekibi olarak bizi okumaya devam edin!
İnsanın aklî nerededir? Zihin, gelecek ve şehir hayatı arasında bir Ankara günlüğü
Değerli Tanriverdimobilya takipçileri, bu yazımızda “İnsanın aklî nerededir” ile ilgili sık sorulan soruları yanıtlıyoruz.
Ankara’da 28 yaşında biri olarak sabahları uyanıp camdan dışarı baktığımda aynı soruyla karşılaşıyorum: İnsanın aklî nerededir? Bu soru ilk bakışta felsefi gibi duruyor ama gün içinde yaşadığım küçük olaylar, yaptığım işler, kurduğum ilişkiler bu soruyu sürekli yeniden açıyor. Çünkü zihin dediğimiz şey sabit bir yerde durmuyor; bazen telefonda bir bildirimde, bazen yarım kalmış bir konuşmada, bazen de hiç beklemediğim bir anda geçmişte sıkışıp kalıyor.
İnsanın aklî nerededir? Ankara sabahlarında başlayan dağınıklık
Sabah işe hazırlanırken çalan alarmı ertelediğim her dakika aslında aklımın bir başka yere kaydığını hissediyorum. Bir yandan günün planı, bir yandan dün yarım bıraktığım işler, diğer yandan akşam ne yapacağım düşüncesi… Hepsi aynı anda zihnimin içinde dolaşıyor.
Ankara’nın gri sabahları bu dağınıklığı daha da görünür kılıyor. Sanki şehir bile düşüncelerimle birlikte ağırlaşıyor. Metroya binerken insanların yüzlerine bakıyorum; herkes kendi içine çekilmiş gibi. O an tekrar soruyorum: İnsanın aklî nerededir? Bu kadar kalabalığın içinde herkesin zihni neden bu kadar yalnız?
Belki de akıl dediğimiz şey tek bir yerde değil. Parça parça, gün içine dağılmış durumda. Bir kısmı işte, bir kısmı geçmişte, bir kısmı gelecekte. Geriye kalan küçük bir parça ise “şu an”da kalabilmeye çalışıyor.
Zihnin parçalanması ve gündelik hayatın görünmez yükü
Gün içinde yaptığım en basit işler bile artık tek bir odağa sığmıyor. Bir dosya açarken başka bir iş aklıma geliyor, mesaj yazarken başka bir konuşma zihnime sızıyor. Bu durum bana şunu düşündürüyor: İnsanın aklî nerededir? Eğer aynı anda bu kadar çok yerde olabiliyorsak, aslında hiçbir yerde tam anlamıyla var mıyız?
Bazen bilgisayar ekranına uzun uzun bakarken kendimi yakalıyorum. Gözlerim ekranda ama zihnim çoktan başka bir tartışmanın içinde. Bu durum özellikle şehir hayatında daha yoğun hissediliyor. Ankara gibi planlı ama aynı zamanda sıkışık bir şehirde, düşünceler bile trafik gibi akıyor.
Kendime sık sık şu soruyu soruyorum: “Ya zihnim bu hızın altında eziliyorsa?” Çünkü her şey hızlanırken düşünmek için ayrılan boşluklar daralıyor. Bu da beni daha derin bir soruya götürüyor: İnsanın aklî nerededir, eğer düşünmeye bile vakit kalmıyorsa?
İnsanın aklî nerededir? 5-10 yıl sonra iş hayatında ne olacak?
Geleceğe dair düşündüğümde en çok iş hayatı beni kaygılandırıyor. Şu an yaptığımız birçok iş zaten dönüşüm içinde. Önümüzdeki 5-10 yıl içinde iş yapma biçimlerinin tamamen değişeceğini hissediyorum.
Kendi hayatımdan örnek veriyorum: Şu an günümün büyük bir kısmı planlama, analiz, yazışma ve karar verme süreçleriyle geçiyor. Ama ya bu süreçlerin çoğu daha farklı sistemlerle yönetilmeye başlanırsa? O zaman benim zihnim nereye yerleşecek?
İşte burada tekrar aynı soru çıkıyor: İnsanın aklî nerededir? Eğer işler otomatikleşirse, biz insanlar daha çok ne düşüneceğiz? Yoksa düşünmeyi de başka bir ritme mi bırakacağız?
Bazen Ankara’da yürürken bunu hayal ediyorum. Kızılay’da kalabalığın içinde insanlar daha hızlı, daha az durarak hareket ediyor. Ya bu hız daha da artarsa? Ya düşünmek bile “boş zaman” aktivitesi haline gelirse?
Bu ihtimal hem umut verici hem de ürkütücü. Çünkü bir yandan zihinsel yük azalabilir, diğer yandan insanın iç dünyası daha da sessizleşebilir.
İlişkilerde aklın yeri: Yakınlık mı, mesafe mi?
İlişkiler konusu ise işin en hassas tarafı. Arkadaşlıklarımda ve aile ilişkilerimde fark ettiğim şey şu: Birine gerçekten odaklanmak giderek zorlaşıyor. Bir sohbetin ortasında bile zihnim başka bir şeye kayabiliyor.
O an tekrar soruyorum: İnsanın aklî nerededir? Karşımızdaki insanda mı, yoksa kendi içimizde dolaşan düşüncelerde mi?
Bazen bir arkadaşla kahve içerken, konuşmanın sadece yarısını gerçekten duyduğumu fark ediyorum. Geri kalan kısmı zihnimin başka bir köşesinde kayboluyor. Bu durum beni rahatsız ediyor ama aynı zamanda çok yaygın olduğunu da biliyorum.
Ya 5-10 yıl sonra ilişkiler daha da yüzeysel hale gelirse? Ya insanlar aynı ortamda olup zihinsel olarak tamamen farklı yerlerde olursa? Bu ihtimal beni düşündürüyor.
Ama diğer yandan umut da var. Belki de insanlar daha bilinçli bir şekilde “şu an”a dönebilmeyi öğrenecek. Belki de dikkat dediğimiz şey yeniden değer kazanacak.
Geleceğe dair kaygılar ve umutlar arasında zihinsel bir denge
Sitemizden Önerilen: İnsan Hakları Evrensel Bildirisi'ni kaç ülke imzaladı ?
Gelecek üzerine düşündüğümde zihnim ikiye ayrılıyor. Bir tarafım sürekli endişe üretiyor, diğer tarafım ise olasılıkları genişletmeye çalışıyor.
Kaygılı tarafım şöyle diyor: “Ya her şey daha hızlı hale gelir ve insan kendi düşüncelerine bile yetişemezse?”
Umutlu tarafım ise karşılık veriyor: “Ya bu hız içinde insanlar daha bilinçli yaşamayı öğrenirse?”
Tam bu noktada tekrar aynı soruya dönüyorum: İnsanın aklî nerededir? Belki de cevap sabit bir yerde değil, değişen koşullara göre sürekli yeniden oluşuyor.
Bazen sabah işe giderken otobüste camdan dışarı bakıyorum. Şehir akıp giderken zihnim de onunla birlikte akıyor. O an şunu fark ediyorum: Aklım aslında bir “yer” değil, bir “hareket”.
Zihnin gelecekteki hali: Dağınıklıktan odaklanmaya geçiş mümkün mü?
Önümüzdeki yıllarda en çok ihtiyaç duyulacak şeylerden biri belki de odaklanabilme yeteneği olacak. Çünkü dikkat sürekli bölünürken, derin düşünme giderek zorlaşıyor.
Kendi hayatımda bunu hissettiğim anlar çok net: Bir işe başlıyorum, kısa süre sonra başka bir şey aklıma düşüyor ve ilk başladığım düşünce yarım kalıyor. Bu durum beni bazen yoruyor.
Şunu soruyorum: İnsanın aklî nerededir? Eğer aynı anda onlarca düşünce arasında gidip geliyorsak, hangisi “ben” oluyor?
Belki de gelecekte insanlar zihinsel olarak daha bilinçli yönlendirme becerileri geliştirecek. Belki de odaklanmak, yeni bir yetenek değil, temel bir ihtiyaç haline gelecek.
Ankara sokaklarında bir iç gözlem
Akşam saatlerinde Ankara sokaklarında yürürken şehir biraz yavaşlıyor. Bu yavaşlama bana kendi iç sesimi daha net duyma fırsatı veriyor. Günün koşuşturması azalınca zihnimdeki gürültü de değişiyor.
O an tekrar soruyorum: İnsanın aklî nerededir? Belki de akıl, en çok sessizlikte kendini gösteriyor. Gürültü azaldığında, düşünceler daha net ortaya çıkıyor.
Ama aynı zamanda bu sessizlik bazen rahatsız edici de olabiliyor. Çünkü bastırdığımız düşünceler de yüzeye çıkıyor.
İnsanın aklî nerededir? sorusunun kişisel bir haritası
Kendi hayatımı düşündüğümde zihnim bir harita gibi. Bazı noktalar çok net, bazıları bulanık. Geçmişte yaşanan olaylar hâlâ belirli köşelerde duruyor. Gelecek planları ise sürekli yer değiştiriyor.
Bu harita içinde dolaşırken en çok şu soru eşlik ediyor: İnsanın aklî nerededir? Eğer bu harita sürekli değişiyorsa, sabit bir merkez var mı?
Belki de yok. Belki de insan zihni sabit bir merkez aramak yerine, değişimi kabul etmeyi öğreniyor.
Son düşünce: Zihin nereye giderse biz de oradayız
Günün sonunda Ankara’nın ışıkları yavaş yavaş azalırken kendi içime dönüyorum. Tüm bu düşünceler arasında net bir cevap bulmak zor ama önemli olan cevap değil, sorunun kendisi gibi geliyor.
Çünkü İnsanın aklî nerededir? sorusu aslında bir yön arayışı. Bazen dışarıda, bazen içeride, bazen de ikisinin tam ortasında bir yerde duruyor.
Ve belki de en doğru cevap şu: Zihin nereye gidiyorsa, insan da oraya gidiyor.